Genus Cyanoramphus – kakariki’s

 

2. Taxonomische indeling en classificatie

 

Aanvankelijk waren de kakariki´s ondergebracht in het genus Psittacus; uitgezonderd de groene kakariki die Edward Lear in 1831 bij hun ontdekking en beschrijving indeelde bij het genus Platycercus.

In het jaar 1854 plaatste Bonaparte de vijf tot dan toe ontdekte en beschreven kakariki’s in het nieuwe door hem gecreëerde genus Cyanoramphus. 

 

Dit waren:

Cyanoramphus novaezelandiae

Cyanoramphus ulietanus

Cyanoramphus zealandicus

Cyanoramphus auriceps

Cyanoramphus unicolor

 

De afgelopen ruim 150 jaar is de rangschikking van het genus Cyanoramphus echter verschillende keren herzien, zonder  blijvend succes overigens. Zo werd bijv. de oranjevoorhoofdparkiet in 1859 aan het genus Cyanoramphus toegevoegd en er later ook weer uit verwijderd met als motief dat het slechts om een kleurvariëteit van de geelvoorhoofdkakariki zou gaan en niet om een zelfstandige soort. Higgens stelde in 1999 weer voor de oranjevoorhoofd als een ondersoort van de geelvoorhoofdkakariki te erkennen, maar kreeg daarvoor onvoldoende steun. Zo zou ik nog wel een aantal voorbeelden kunnen noemen van wijzigingen die werden doorgevoerd en waarover men jaren later weer anders dacht. Recent genetisch, morfologisch en taxonomisch onderzoek heeft ertoe geleid dat men thans over voldoende bewijsmateriaal beschikt om de hierboven genoemde en door Bonaparte in het genus Cyanoramphus ondergebrachte soorten met zes soorten en vier ondersoorten uit te breiden, zodat de systematiek van het genus er nu als volgt uitziet:

 

Cyanoramphus novaezelandiae (Sparrman, 1787) – Roodvoorhoofdkakariki

Ondersoorten:

Cyanoramphus n. chathamensis Oliver, 1930 – Chatham roodvoorhoofdkakariki

Cyanoramphus n. cyanurus  Salvadori, 1891- Kermadec roodvoorhoofdkakariki

Cyanoramphus n. subflavecens  Salvadori, 1891 - Lord Howe roodvoorhoofdkakariki

Cyanoramphus n. novaezelandiae (Sparrman, 1787) - Roodvoorhoofdkakariki

 

Cyanoramphus ulietanus (Gmelin, 1788) – Bruine kakariki

 

Cyanoramphus zealandicus (Latham, 1790) - Zwartvoorhoofdkakariki

 

Cyanoramphus auriceps (Kuhl, 1820) – Geelvoorhoofdkakariki, geelkopkakariki

 

Cyanoramphus unicolor (Lear, 1831) – Groene kakariki of Antipoden groene parkiet

 

Cyanoramphus erythrotis (Wagler, 1832) – Macquarie roodvoorhoofdkakariki

 

Cyanoramphus hochstetteri (Reischek, 1889) -  Reischek parkiet of Antipodenkakariki

 

Cyanoramphus malherbi Souancé, 1857 – Oranjevoorhoofdkakariki of, Malherbe’s  kakariki

 

Cyanoramphus cookii (G.R.Gray, 1859) – Norfolk eiland kakariki

 

Cyanoramphus saisseti Verreaux & Des Murs, 1860 – Nieuw-Caledonië

roodvoorhoofdkakariki                                                                                      

 

Cyanoramphus forbesi  Rothschild, 1893 – Chatham eiland geelvoorhoofdkakariki- of Forbes parkiet

 

Zoals u ziet begint de wetenschappelijke benaming van elke soort met de naam van het genus (geslacht) waartoe de vogel behoort, dus Cyanoramphus gevolgd door de specifieke naam die de feitelijke soort aangeeft, samen vormend de tweetermige classificatie. Van Cyanoramphus novaezelandiae komen echter meer rassen voor, die gelijkend doch niet identiek zijn, zodat het noodzakelijk is de tweetermige classificatie tot een drietermige uit te breiden om onderscheid te kunnen maken tussen de ondersoorten. In het geval van de roodvoorhoofdkakariki bijvoorbeeld is de volledige, drietermige, wetenschappelijke benaming Cyanoramphus novaezelandiae novaezelandiae en het feit dat novaezelandiae wordt herhaald, betekent dat we hier met de nominaatvorm of het uitgangsras te doen hebben. De ondersoort bekend als Cyanoramphus n. chathamensis  wordt om zijn geringe kleurafwijkingen als zodanig erkend.

 

Aanvankelijk waren de Cyanoramphussoorten ingedeeld in andere geslachten. Pas later werden ze in het nieuwe geslacht Cyanoramphus geplaatst. Vogels die na de erkenning van het nieuwe geslacht ontdekt werden, kregen meteen de naam van het nieuwe geslacht Cyanoramphus gevolgd door de soortnaam en naam van de ondersoort met daarachter de naam van de persoon die de vogel zijn wetenschappelijke naam gaf en beschreef, aangevuld met het jaar waarin de wetenschappelijke beschrijving plaats vond. Om de gewijzigde nomenclatuur aan te duiden voor die soorten die voordien in een  ander geslacht ondergebracht waren, is door de systematici besloten de naam van de auteur die de soort oorspronkelijk beschreef tussen haakjes te vermelden. Ook is wereldwijd afgesproken de naam van het genus altijd cursief en beginnend met een hoofdletter te schrijven, daarachter eveneens cursief, maar uitsluitend in kleine letters de soortnaam eventueel gevolgd door de naam van de ondersoort.

 

Tekst: H.W.J. van der Linden